تبلیغات
***طب سنتی*** - تدابیر فصل تابستان در طبّ سنتی ایران
***طب سنتی***
♥♥♥♥طبیعت میراث گذشتگان و حق آیندگان است.♥♥♥♥
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


این جانب موسی ظروفی با داشتن مدرک رسمی طب سنتی از انجمن طب کل نگر ایران و موسسه حجامت ایران مفتخرم که یه هم نوعان خودم کمک و با راهنمایی خود به آنها سلامتی ببخشم و هدف من از این وبلاگ آشنایی هر چه بیشتر مردم با انواع طب ها و کاربرد های آن،مزاج شناسی،نسخه پیچی و درمان بسیاری از بیماری های ناعلاج خود با طب سنتی می باشد.

مدیر وبلاگ : موسی ظروفی
نویسندگان
 

نویسنده: دکتر مجید انوشیروانی

حکمای ایرانی بر این باور بودند که همانگونه که پیدایش بیماری نیاز به سبب دارد ،  تندرستی نیز بدون تدبیر و تدارک سبب های آن ، پایدار و برقرار نمی ماند .  حکما این اسباب را شش سبب می دانستند و آنها را بنام " اسباب سته "  یا "  سته ضروریه "  می خواندند و برای هر یک چند و چون بسیار برمی شمردند . این شش سبب عبارت اند از :  هوا ، خوردنی ها وآشامیدنی ها ، حرکت و سکون بدنی ، خواب و بیداری ،  استفراغ  ( به معنی فراغت یافتن و آسوده شدن از مواد زاید و سمی از طریق دفع از راه های طبیعی ) و احتباس ( نگهداری مواد حیاتی در بدن )، و رویدادهای نفسانی  .

بخشی از اموری که زیرگروه سبب ضروری نخستین ( هوا ) برشمرده می شوند ، تدابیر مربوط به فصل های سال هستند .  بر اساس آموزه های طب سنتی ایران ، یکی ازمهم ترین راه های نگهداری تندرستی ( حفظ الصحة) و پیشگیری از بیماری ها ( تقدمة الحفظ ) ، بکار بستن تدابیرمتناسب با هر فصل در گذر سال است.  حکمای ایرانی ، آگاهانه و پیش بینانه راه و چاره هایی اندیشیده بودند تا  تندرستان ( ونیز بیماران) با مزاج های گوناگون بدانند که به مقتضای  چگونگی سرشت خود وبه تناسب دور فلک و گردش فصول باید از چه اموری گریز و پرهیزکنند وبه چه اعمالی روی آورند تا ازهماهنگی داخلی و اعتدال مزاجی  بیرون نروند و یا آنکه زودتر بدان هماهنگی بازگردند. این بایست و نبایست ها و چند و چون ها ، بخش هایی بس خواندنی ازکتب طب سنتی را در برمی گیرد و طرفه آنکه با وجود آکندگی از نکته سنجی ها و ریز بینی های فراوان ، همواره کل نگرانه و با دیدی  باز وگشاده به موضوع تندرستی فرد بیان شده است .

ویژگی های کیفی تابستان و اثرات آن بر بدن

در طب سنّتی ایران تابستان متناظر با عنصر آتش است . مزاج تابستان ، گرم و خشک در نظر گرفته می شود وبا خلط صفرا درپیوند است . در تابستان همه اخلاط بویژه خلط صفرا برانگیخته می شوند و به جوشش در می آیند و تولید صفرا نیز نسبت به دیگر فصول سال افزایش می یابد . گرمی پیوسته هوا در تابستان و دوری آن از اعتدال بویژه در سرزمین های گرم ونیزدر گرم مزاجان و جوانان و بالاخص در آنانی که به اقتضای کار و پیشه خود درمعرض گرمای بیشتر هستند ، می تواند به پیدایش ناسازواری هایی در تندرستی بیانجامد .

هوای گرم در نخست ، خون را به ظاهربدن می کشد و موجب سرخ شدن رنگ پوست می شود ولی پیوسته و درازآهنگ شدن گرمی هوا در این فصل ، گشادگی مسام را پیش می آورد که فرجام آن تحلیل بسیار درماده حرارت غریزی است ، بدین ترتیب در باطن بدن چندان گرمی برجا نمی ماند و باطن رو به سردی می گذارد و از همین رو قوه هاضمه دچار سستی و ضغف می گردد .

در تابستان بدن لاغر می شود و بتدریج رنگ چهره نیز به زردی می گراید .

در تابستان اخلاط در بدن می سوزند و بیماری های پیشین بازپس می آیند و سردرد و کندی حواس و خواب آلودگی پیش می آید . خونروش ها از بینی و رحم و اسهال خونی نسبت به سایر فصول افزونی می گیرد و اشتها کاهش می یابد .

گرمی قلب نیز زیاد می شود و این گرمی از راه قلب به همه بدن سرایت می کند و اگر در بدن رطوبت خلطی بیش ازحد طبیعی باشد ، این گرمی عارضی موجب تباه و گنده شدن آن خلط می گردد و مایه تب می گیرد  .

بدین سان هوای گرم سودی به حال تندرستان ندارد و برای افراد سالم ، هوای سرد موافق تراز هوای گرم دانسته شده است . البته هوای گرم  تابستان برای سردمزاجان ، پیران و کسانی که به بیماری های سرد مانند لقوه و تشنج و فلج دچارند ، سودمند قلمداد شده است .

 

تدابیر خوردنی ها و آشامیدنی ها در تابستان

در تابستان پرهیز ازهر خوردنی و آشامیدنی گرم وخشک و دوری گزیدن از نوشیدنی های حارّ لازم است ، همچنین اجتناب ازغذاهای ثقیل و غلیظ و خودداری از پرخوری نیز بایسته وشایسته است و لازم است که مقدارخوراک را کمترکرد ؛ زیرا همانگونه که گفته شد به سبب میل حرارت به ظاهربدن و سردی باطن در تابستان ، قوه هاضمه دچارسستی و کم توانی می شود واز هضم غذای بسیار و غلیظ برنمی آید ؛ از این رو کاستن از خوراک به حفظ سلامت دستگاه گوارش کمک می کند .

فهرست خوراکی ها و نوشیدنی هایی که در طب سنتی برای تابستان پیشنهاد شده اند ، نشان می دهد که پیشینیان ما هم ازدانش تغذیه و هم از حکمت ها و عبرت های آن آگاه بوده اند و در این زمینه نیز دیده نهان بین داشته اند . حکمای ایرانی بهترین خوراک های تابستانه را خوراک هایی می دانستند که ضمن برخورداری ازاعتدال و لطافت و سبکی ، طبع سرد و تر داشته  ونیز قامع صفرا باشند تا بتوانند با اطفای حرارت و تبرید بدن از آسیب های گرمی و خشکی مفرط هوا و تاثیرآن درافزایش تولید خلط صفرا جلوگیری کنند و محیط داخلی بدن را در حالت تعادل نگاه دارند .

آنچه در پی می آید اشاره ای به این نوشیدنی ها و خوراکی های مطفی و مبرّد است :

 

- اجّاصیه ( آلوبا ) :   یعنی آش هایی که با آلوبخارا درست می شوند .

- رمّانیه ( ناربا ، اناربا ) :  یعنی آش ها وپختنی هایی که در آن دانه انار و آب انار بکار می رود  - شربت انار

- شربت سکنجبین

- شربت لیمو

- شربت غوره

- هندوانه یا آب آن

- فواکه رطبه مزّ : یعنی میوه های تر میخوش ( ترش و شیرین) مانند آلو و آلبالو و گیلاس و ریباس

- استفاده از دیگرمطفیات و بوارد مانند لعاب اسپرزه سپید ،  بهدانه ، خیار و تخم خیار ، خیار به سرکه ( ترشی خیار ) ، خرفه و تخم خرفه ، بیدمشک و تمرهندی .

ازتدابیر دیگردر تابستان استفاده از ملینات است ،این ملینات باید ملایم باشند (مانند آب کامل میوه ها ) . در صورت نیاز بیشترمی توان ازشیرخشت ، آب لبلاب ، شربت گل سرخ ، شربت بنفشه ، سفوف بنفشه و سرانجام مغز فلوس خیار شنبر وهلیله چرب شده به روغن بادام بهره جست . نکته مهم آن است که مسهل های قوی مانند تربد ، سقمونیا و غاریقون در تابستان حتی المقدورنباید تجویز و استفاده شوند .

نکته دیگر آنکه در تدبیر تابستانه افراد تندرست ، تعدیل مزاج و مصرف مطفیات و بوارد و ملین های ملایم  می تواند کافی باشد ؛ ولی در بیماران با سوء مزاج مادی صفراوی لازم است پس ازمعرفت به بیماری و تشخیص درست ، منضج و مسهل صفرا ازسوی طبیب تجویز گردد .

 

تدابیر دیگر :

- ورزش و حرکت در تابستان باید کمتر باشد ، زیرا ورزش و حرکت خود از سبب های گرمی اند و این گرمی که به طبع فصل یاری می رساند ، محرک و برانگیزاننده اخلاط بویژه خلط صفراست و از این رو ، می تواند به سوء مزاج منجر گردد .

- مباشرت ( جماع ) در تابستان باید کمتر و دیرادیرتر از دیگر فصول باشد . بنا بر قول حکما زیان نزدیکی در تابستان بسیار است .

- ازفصد کردن در تابستان حتی المقدور باید اجتناب شود مگر در صورت ضرورت شدید که آن هم باید در هنگام متوسط بودن حرارت انجام گردد و در خونگیری نیز باید حد اعتدال رعایت شود ، بدیهی است که مراعات ایام ماه قمری در قواعد کلی فصد و حجامت ، همانند سایر اوقات و فصول  در اینجا نیز ضروری و حتمی است .

- تابستان بهترین فصل سال برای مبادرت به قی پیشگیرانه یا درمانی ( با شرایط و ضوابط خاص آن ) است، این امر برای کسانی که سهل القی باشند و در قی کردن دچار اذیت بسیار نشوند ، برای تنقیه بدن از اخلاط بد ، در تابستان مفید دانسته شده است .

- بهترین لباس در تابستان ، لباس کتانی است زیرا سردترین لباس هاست و به بدن نمی چسبد . پوشیدن کرباس نرم نیزدر این فصل توصیه شده است .

- سیر و سفر در گرمای تابستان بویژه در آفتاب نهی گشته است .

-  آسایش گزیدن و از گرما خود را پوشاندن و درزیرسایه  و در خانه خنک نشستن از دیگر توصیه های حکما برای تابستان است.

امیدوارم دست کم چند تن ازخوانندگان عزیز مجال داشته باشند تا از این توصیه واپسین به اندازه کافی بهره مند گردند !

منابع :

– جرجانی ، سید اسماعیل(531-434 ه.ق.) . الاغراض الطبیه و المباحث العلائیه. تصحیح و تحقیق دکتر حسن تاج بخش . تهران : موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران با همکاری فرهنگستان علوم. چاپ اول،1384

– جرجانی ، سید اسماعیل(531-434 ه.ق.) .  ذخیره خوارزمشاهی . تصحیح و تحشیه دکتر محمد رضا محرری . تهران : فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران . چاپ اول،

1382

- عقیلی خراسانی شیرازی،محمد حسین . خلاصه الحکمه . تحقیق ، تصحیح و ویرایش اسماعیل ناظم . به سفارش موسسه مطالعات تاریخ پزشکی ، طب اسلامی و مکمل .  قم : انتشارات اسماعیلیان . چاپ اول، 1385

- عقیلی خراسانی شیرازی،محمد حسین . مخزن الادویه . تهران : انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی . چاپ دوم ،



نوع مطلب :
برچسب ها :
          
پنجشنبه 25 اسفند 1390





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی



.

Online User


p30web
کد HTML:
کد HTML: